Nhóm phát triển giáo viên điện tử đang tích cực làm việc.

Sự phát triển của thế giới và sự ra đời của xã hội điện tử, công dân điện tử

      Từ xưa đến nay, con người cũng như muôn loài khác, phải luôn luôn tự thay đổi mình để thích nghi với sự biến đổi của thế giới. Những cá thể không hòa nhập được với xu hướng chung sẽ bị đào thải. Chính vì vậy, con người ngày càng hoàn thiện hơn, đời sống vật chất và tinh thần ngày càng cao cấp hơn. Hãy tưởng tượng nếu như ai cũng nghĩ rằng không cần thay đổi thì mình vẫn sống bình thường, thì chắc hẳn giờ đây chúng ta vẫn đang ở trong hang đá và kiếm ăn bằng săn bắt, hái lượm.

     Xã hội loài người trong vài thế kỷ gần đây đã có những sự thay đổi mạnh mẽ trong đủ mọi lĩnh vực: văn hóa, chính trị, sản xuất, khoa học kỹ thuật v.v... Từ phong trào văn hóa phục hưng ở châu Âu thế kỷ 15, cuộc cách mạng dân chủ tư sản ở Hà Lan, cuộc cách mạng Công nghiệp ở nước Anh,... cho đến sự phát triển của máy tính và tự động hóa cuối thế kỷ 20,... chính vì vậy, con người của thế kỷ 20 hoàn toàn khác với con người ở các thế kỷ trước. Ở Việt Nam, chính sách Đảng và Nhà nước cũng luôn đề cao công cuộc Công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, tuy nhiên để làm được điều đó thì trước hết, mỗi con người cần phải tự “công nghiệp hóa, hiện đại hóa” cho chính bản thân mình.

     Giai đoạn đầu thế kỷ 21, chúng ta lại được chứng kiến một cuộc cách mạng lớn, đó là cuộc cách mạng công nghệ thông tin và truyền thông. Hạt nhân của của cuộc cách mạng này chính là sự ra đời của mạng toàn cầu Internet. Hiểu đơn giản thì Internet chỉ là các máy tính trên cả thế giới được kết nối với nhau và truyền dữ liệu cho nhau. Tuy nhiên, mỗi con người thông qua Internet sẽ có thể giao tiếp, trao đổi với những người khác trên toàn thế giới, tiện lợi như là khi ở trong cùng một ngôi nhà vậy. Điều đó có nghĩa là Internet đã làm tầm nhìn, tầm suy nghĩ, tầm hoạt động, và sự hưởng lợi của mỗi cá nhân không chỉ bó hẹp trong phạm vi gia đình, cơ quan, địa phương, mà là ra toàn quốc gia, toàn thế giới.

     Internet có thể coi là một trong ba phát minh vĩ đại nhất trong lịch sử loài người: phát minh ra lửa, phát minh là tiền và phát minh ra Internet.

      Internet đã tạo ra một “thế giới phẳng”, một môi trường tự do, công bằng dành cho tất cả mọi người tham gia, không phân biệt nghề nghiệp, tuổi tác, địa vị xã hội, vị trí địa lý. Nếu như xét về nền công nghiệp thì chúng ta có thể kém các nước phát triển 20 năm, 30 năm, nhưng riêng với CNTT và Internet thì chúng ta hoàn toàn bình đẳng với họ. Vì vậy, đây chính là một cơ hội tuyệt vời để chúng ta có thể đi đường tắt mà bắt kịp được với thế giới.

Internet đã và đang thay đổi thế giới một cách sâu sắc và toàn diện. Nhân loại đang chứng kiến sự hội tụ của nhiều lĩnh vực nhờ thành tựu của công nghệ thông tin và truyền thông. Những công dân của thời đại mới sử dụng điện thoại di động, laptop, ADSL, WiFi, Wimax… Họ được kết nối với nhau, với công việc, sử dụng các dịch vụ được cá nhân hoá, thực hiện các giao dịch được tự động hoá một cách tiện lợi nhất, ví dụ E-Commerce (thương mại điện tử), E-Learning (học tập điện tử),... Và chúng ta sẽ gọi họ là “công dân điện tử” (E-Citizen) - những khách hàng trong thời đại Internet.

     Có thể chúng ta vẫn thấy cuộc sống của mình đang tốt đẹp, công việc của mình đang suôn sẻ. Nhưng nếu chúng ta tham gia vào một “xã hội điện tử” và trở thành một “công dân điện tử” trên thế giới Internet, mọi thứ chắc chắn sẽ tốt hơn rất nhiều, và chúng ta lúc đó sẽ nhìn chúng ta bây giờ như là những con người lạc hậu và khổ sở.

Giáo viên điện tử (E-Teacher)

     Bạn là một giáo viên, khi trở thành một “công dân điện tử” trong một cộng đồng xã hội giáo dục, hẳn nhiên bạn sẽ là một “giáo viên điện tử”. Ở đó bạn có thể nghiên cứu rất sâu các kiến thức chuyên môn của mình, bạn có thể tìm được các tư liệu giảng dạy vô cùng quý giá mà ở ngoài không thể có được, bạn có thể tham khảo các bài giảng hay nhất của rất nhiều đồng nghiệp, bạn có thể trao đổi về chuyên môn hay về sư phạm với những giáo sư hàng đầu ở cách xa bạn hàng nghìn km. Chính vì vậy công việc của bạn sẽ hiệu quả gấp mười, gấp trăm lần, và bạn sẽ ở đẳng cấp khác hẳn so với các giáo viên chưa phải là “giáo viên điện tử”, mặc dù bình thường về kỹ năng và kinh nghiệm bạn còn kém họ.

     Chính vì vậy, “giáo viên điện tử” sẽ là một thế hệ, một tầng lớp giáo viên mới biết nhìn nhận và hòa nhịp được với thời cuộc, với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, thông tin và truyền thông, để làm tốt hơn cho công việc và cuộc sống của mình. Có thể nói “giáo viên điện tử” là những giáo viên của thời đại điện tử, công nghệ thông tin và truyền thông. 

     Đặc biệt trong giáo dục, mỗi giáo viên khi hòa nhập với cuộc sống Internet thì không chỉ được hưởng lợi từ những gì Internet đem lại, làm tốt hơn cho cuộc sống và công việc của mình, mà còn định hướng cho các em học sinh biết đặt những bước chân đầu tiên một cách đúng đắn và phù hợp với thời cuộc.

    Dù còn nhiều khó khăn, nhưng nếu là những giáo viên yêu nghề và tâm huyết với sự nghiệp giáo dục, thì chắc chắn không ai không muốn bỏ thời gian để tìm hiểu, ứng dụng công nghệ và để tự nâng cấp bản thân mình.

Làm sao để trở thành “giáo viên điện tử”

    Để trở thành “giáo viên điện tử”, trước hết bạn phải biết sử dụng máy tính và mạng Internet để phục vụ cho công việc của mình. Ngày nay, giá thành cho một chiếc máy tính cũng như giá thuê bao dịch vụ Internet hoàn toàn nằm trong khả năng kinh tế của giáo viên. Kể cả ở gia đình bạn chưa có trang bị cơ sở vật chất, bạn hoàn toàn có thể dùng máy tính ở trường (hiện nay 100% các trường THCS và THPT đều đã có nối mạng), ngoài ra bạn cũng có thể đi thuê máy ở các hàng Internet với giá cả không hề đắt. Vì vậy không thể biện hộ rằng bạn chưa có đủ điều kiện cơ sở vật chất để trở thành “giáo viên điện tử”.

     Trở thành một “giáo viên điện tử”, bạn sẽ phải có một sự thay đổi lớn trong tư duy khi tiến hành các công việc của mình. Ví dụ khi soạn bài giảng điện tử, giáo viên không chỉ bật chương trình soạn thảo bài giảng mà còn phải bật song song cả các thư viện trực tuyến hoặc công cụ tìm kiếm tư liệu trên Internet. Hoặc trước khi soạn bài, bạn sẽ thử tìm trên mạng các bài giảng tương tự để mình học hỏi cách làm hoặc sử dụng lại một số phần nào đó. Sau khi soạn xong bài giảng, thay vì mang đi hỏi đồng nghiệp hoặc các chuyên gia thì giáo viên có thể đưa bài lên mạng chia sẻ với các “giáo viên điện tử” khác để cùng góp ý, trao đổi.

     Đặc biệt, khi có các bài giảng hay và hoàn chỉnh, “giáo viên điện tử” sẽ luôn có mong muốn được chia sẻ với các đồng nghiệp. Những giáo viên có kinh nghiệm, sẽ thường xuyên vào các mạng xã hội giáo dục để giúp đỡ, góp ý cho các đồng nghiệp của mình để cùng nhau phát triển tốt hơn. Sự đóng góp của mỗi thành viên sẽ được cộng đồng ghi nhận và tôn trọng, và những gì họ nhận được sau này chắc chắn sẽ hơn nhiều so với những gì đóng góp.

     Trước đây, cũng có nhiều giáo viên sau khi soạn được những bài giảng hay, những giáo án tốt thì thường giữ cho riêng mình, tư tưởng là giấu nghề, thậm chí kể cả các nhà trường cũng đề nghị không được phổ biến ra ngoài vì đó là tài sản riêng của nhà trường v.v… Tuy nhiên, tư duy đó ngày nay đã trở nên lạc hậu. Kiến thức của một giáo viên chỉ là có hạn dù người đó rất giỏi, còn kiến thức của cộng đồng thì là vô hạn, vậy nên việc chia sẻ chính là để đổi một cái có hạn lấy cái vô hạn.

      Mặt khác, bạn tạo ra sản phẩm dù có hay đến mấy mà cộng đồng không hề biết đến thì cũng là vô nghĩa. Trong khi cả cộng đồng chia sẻ với nhau, nếu bạn không đóng góp thì bạn đang tự cô lập mình. Vì vậy, để trở thành “giáo viên điện tử”, bắt buộc người giáo viên phải có sự thay đổi cách nghĩ, phải có tư duy rộng mở, và luôn luôn khẳng định giá trị của mình bằng sự đóng góp cho cộng đồng chứ không phải bằng những cách nào khác.

    Trong công văn số 9584/BGDĐT-CNTT của Bộ GD&ĐT ngày 7/9/2007 gửi các Sở GD&ĐT về việc “Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học 2007 - 2008 về CNTT” cũng đã chỉ rõ: “khuyến khích giáo viên soạn giáo án trên máy tính và chia sẻ, tham khảo giáo án qua mạng”.

    Và không chỉ các giáo án, bài giảng điện tử, mà mọi vấn đề của nghề giáo đều có thể được khai thác và chia sẻ trên Internet như: chia sẻ kinh nghiệm dạy học, phương pháp sư phạm, sử dụng công nghệ và thiết bị dạy học, các vấn đề thi cử, chống tiêu cực trong giáo dục, v.v…

    Các “giáo viên điện tử” khi đã đóng góp nhiều cho cộng đồng thì với uy tín của mình, hoàn toàn có thể thương mại hóa các giáo án, bài giảng và các tài nguyên dạy học khác của mình, hoặc có thể mở các lớp học ảo để thu hút học sinh vào học, các hệ thống hoàn toàn có thể giúp thu tiền học phí trực tuyến, nhằm nâng cao thu nhập cho giáo viên. Trong tương lai gần, các mạng xã hội sẽ có đầy đủ tính năng để xây dựng gần như là một thị trường giáo dục thứ hai ở trên mạng, nơi mà có thể đáp ứng được đầy đủ nhu cầu dạy và học giống như trên thị trường thật, thậm chí có thể còn điểm ưu việt hơn.

Hệ thống ViOLET đem đến những gì cho các giáo viên điện tử

    Thư viện trực tuyến Violet (viết tắt của Vietnam Online Library for E-Teachers), tại địa chỉ http://violet.vn, là hệ thống các dịch vụ trực tuyến cho giáo viên lớn nhất Việt Nam hiện nay, với sự tham gia của gần 400.000 thành viên sau chưa đầy 1 năm hoạt động (khoảng 50% giáo viên ở Việt Nam). Violet bao gồm 9 trang web, phục vụ đầy đủ cho các nhu cầu của một “giáo viên điện tử”:

1.      Thư viện tư liệu giáo dục: Tư liệu giáo dục (ảnh, phim, Flash,…) là các nguyên liệu cần thiết để giáo viên soạn thảo được các bài giảng điện tử. Một bài giảng hay dù cho dùng trong hình thức CBT hay E-learning, thì đều cần phải sử dụng nhiều tư liệu, nếu không sẽ chẳng khác gì phấn bảng. Tuy nhiên, với công cụ tạo bài giảng, giáo viên chỉ có thể đưa vào lý thuyết và bài tập, chứ khó có thể tự làm ra các tư liệu. Chính vì vậy Thư viện tư liệu là giải pháp tốt giúp giáo viên có thể tạo ra được bài giảng sinh động hấp dẫn và khai thác được những thế mạnh của công nghệ mới.

2.      Thư viện bài giảng điện tử: Bài giảng điện tử là các sản phẩm hỗ trợ giáo viên giảng dạy trên lớp (là CBT, không phải e-learning). Các bài giảng có thể được soạn thảo bằng Powerpoint, Violet hoặc các công cụ đặc biệt như Sketchpad, GeoCabri,… được lưu trữ và chia sẻ ở đây. Các giáo viên có thể tham khảo của nhau và góp ý cho nhau.

3.      Thư viện giáo án điện tử: Khái niệm giáo án đã gắn liền với nghề giáo từ xưa đến nay, tuy nhiên trong đời đại ngày nay, những giáo án viết tay đã trở thành lạc hậu. Các giáo án đánh máy không chỉ trình bày đẹp, rõ ràng mà còn dễ dàng sửa đổi, cải tiến và đặc biệt có thể chia sẻ với nhau được trên mạng. Thư viện giáo án điện tử là nơi hỗ trợ các giáo viên làm điều đó.

4.      Thư viện đề thi và kiểm tra: Thư viện này đáp ứng nhu cầu chia sẻ đề thi và kiểm tra của giáo viên. Các đề này được soạn thảo bằng Microsoft Word, tuy nhiên nếu được trình bày theo những định dạng quy trước thì hệ thống có thể đọc được nội dung và xây dựng thành các bài kiểm tra trực tuyến, để học sinh có thể vào mạng, chọn bài thi và thi thử.

5.      Soạn thảo bài giảng trực tuyến: Đây chính là phần mềm công cụ soạn thảo bài giảng Violet (Visual & Online Lesson Editor for Teachers) đã được chuyển thể thành dạng có thể chạy trực tuyến. Không cần cài đặt, giáo viên vẫn có thể sử dụng công cụ này để soạn bài giảng trên bất cứ máy tính nào kết nối Internet. Bài giảng sau khi soạn sẽ được lưu trên máy chủ và người soạn có thể soạn tiếp ở bất cứ nơi đâu mà không cần phải copy vào đĩa mang theo. Tuy nhiên, người soạn cũng có thể đóng gói bài giảng về máy tính của mình để mang đi dạy ở những lớp học chưa có kết nối Internet.

6.      Lớp học trực tuyến: Đây là trang học tập dành cho học sinh. Ở đây sẽ có chứa các đoạn phim quay các tiết dạy mẫu, hoặc là các slide quay phim màn hình bài giảng có lời thuyết minh của giáo viên. Thay vì nghe giảng trên lớp, học sinh có thể vào đây có thể chọn được bài giảng, chọn thầy cô để học một cách dễ dàng.

7.      Đào tạo kỹ năng vi tính trực tuyến: Trang này dành cho giáo viên tự học để nâng cao kỹ năng vi tính của mình, nhằm giúp cho việc ứng dụng CNTT vào dạy học được tốt hơn. Ở đây sẽ chứa các đoạn phim quay màn hình giúp giáo viên tự học các phần mềm và các dịch vụ Internet thông dụng như phần mềm Violet, Flash, thư viện Violet, YouTube, Google, các phần mềm nguồn mở như OpenOffice, Thunderbird…

8.      Diễn đàn giáo viên: Là nơi trao đổi và chia sẻ kinh nghiệm dạy học, cùng các vẫn đề liên quan đến công việc dạy học và thi cử.

9.      Blog giáo viên: Có thể coi là như website riêng, thư viện riêng của từng giáo viên, giáo viên có thể tự tạo giao diện và chức năng theo sở thích. Đây là nơi để mỗi giáo viên thể hiện chính mình và là nơi lưu trữ các dữ liệu cá nhân của họ thay vì lưu trên máy tính.

    Một đặc điểm vô cùng hữu ích của Thư viện Violet là mỗi giáo viên có thể tự tạo ra một Thư viện của riêng mình, mỗi trường học có thể có Thư viện của riêng trường, mỗi Phòng Giáo dục, Sở Giáo dục có thể tự tạo cho địa phương mình hệ thống Thư viện riêng, với tên miền riêng, giao diện khác nhau, chức năng khác nhau tùy theo nhu cầu. Các Hệ thống này có thể liên kết với nhau theo đúng cơ cấu của ngành giáo dục. Ví dụ hệ thống Thư viện của Sở sẽ quản lý các hệ thống Thư viện của Phòng, Thư viện của Phòng sẽ quản lý Thư viện của các trường, Thư viện của trường lại quản lý các Thư viện của giáo viên. Nếu giáo viên upload bài lên một trong các trang web của riêng mình, của trường, của huyện, hoặc của tỉnh,… bài đó sẽ được tự động cập nhật vào tất cả các trang web còn lại.

    Cách đây vài năm, để lữu giữ và vận chuyển các bài giảng do mình soạn hay các tư liệu dạy học do mình sưu tầm, giáo viên thường sử dụng đĩa mềm. Mỗi lần ngồi vào máy tính ở đâu, chỉ cần đưa đĩa mềm vào ổ là có tiếp tục soạn bài, mỗi lần đi dạy ở đâu cũng chỉ cần mang theo đĩa mềm là được.

    Rồi khi các bài giảng dung lượng lớn hơn, tư liệu nhiều hơn thì đĩa mềm không đáp ứng đủ nên đã hết thời, chúng ta lại bắt đầu lưu dữ liệu vào các đĩa CD. Tuy nhiên CD chỉ ghi dữ liệu được một lần nên cũng bất tiện. Và rồi sự ra đời của các thẻ nhớ USB trở nên vô cùng tiện lợi. Thẻ nhớ USB có thể lưu khối lượng dữ liệu bằng mấy trăm cái đĩa mềm, lại có thể đọc ghi thoải mái, kích thước thì bé xíu, có thể làm dây đeo chìa khóa cũng được, mang đi mang lại rất dễ dàng.

     Vậy một “giáo viên điện tử” sẽ mang theo thiết bị gì để chứa các bài giảng, tư liệu và các tài nguyên dạy học khác của mình? Thực tế sẽ chẳng cần mang thiết bị gì cả, vì toàn bộ những tài nguyên đó sẽ lưu trữ tại kho dữ liệu của họ trên Internet. Đến bất cứ máy tính nào có nối mạng, họ đều có thể truy cập dễ dàng. Các lớp học sau này cũng sẽ đều được nối mạng và giáo viên đến lớp chẳng cần mang theo gì vẫn có thể bật những bài giảng của mình lên để giảng dạy, không bao giờ sợ để quên ở nhà.

    Các dữ liệu được đặt trên mạng có thể đảm bảo an toàn tuyệt đối, vì các hệ thống máy chủ đều có sự bảo vệ dữ liệu rất an toàn. Còn việc lưu trữ bằng các thiết bị cá nhân thì luôn thường trực khả năng xảy ra các sự cố như mất thiết bị, virus phá hoại, hỏng hóc do rơi vỡ, ngấm nước hoặc do chất lượng thiết bị không đảm bảo.

    Ví dụ với hệ thống Thư viện Violet, bạn có thể đưa các tư liệu, bài giảng, giáo án hoặc các tài nguyên khác lên hệ thống, có thể lựa chọn là chia sẻ khi bài giảng đã hoàn chỉnh hoặc đơn giản chỉ là lưu trữ nếu là những bài đó đang soạn dở. Như vậy khi đến bất kỳ máy nào, kể cả ở ngoài hàng Internet, bạn vẫn có thể download bài giảng đó về máy để chỉnh sửa, sau đó lại upload lên thư viện một cách rất đơn giản.

     Kể cả các phần mềm hiện nay cũng đang theo xu hướng trực tuyến hóa (chạy trên mạng Internet), không cần phải cài đặt, chỉ cần truy cập vào địa chỉ mạng là có thể chạy được dễ dàng. Thực chất là phần mềm trực tuyến đã được cài đặt trên máy chủ, khi người dùng chạy phần mềm thì nó sẽ chạy ngay trên máy chủ, hiển thị giao diện trên máy tính của người dùng và nhận các điều khiển từ người dùng.

    Tiêu biểu cho các phần mềm trực tuyến hiện nay là các hệ thống quản lý, có thể ứng dụng được trong các cơ quan, trường học, thậm chí cho cả cá nhân. Ưu điểm vượt trội là nó có một hệ thống dữ liệu tập trung, việc cập nhật các thông tin mới rất dễ dàng, quản lý được mọi lúc mọi nơi. Còn các phần mềm quản lý chạy riêng trên các máy vi tính giờ đây cũng đã trở nên lạc hậu.

    Không chỉ các phần mềm quản lý mà ngay cả các phần mềm công cụ cũng không đi chệch khỏi xu hướng này. Ví dụ phần mềm GoogleDocs của hãng Google, tại địa chỉ http://docs.google.com, là hệ thống phần mềm văn phòng tương tự như Microsoft Office (có đủ cả Word, Excel, Powerpoint,…) mà có thể chạy hoàn toàn trực tuyến. Chỉ cần một tài khoản của Google (chính là địa chỉ gmail), người dùng có thể vào đó soạn thảo các văn bản, bảng tính, trình chiếu,… rồi có thể lưu ngay trên máy chủ hoặc download về máy tính của mình.

     Một đặc điểm rất hữu ích nữa của các phần mềm trực tuyến là nó có thể chạy được bất kể người dùng sử dụng hệ điều hành nào trên máy cá nhân (Windows, Macintosh, Linux, v.v…).

     Như vậy, trong tương lai, các máy vi tính sẽ chỉ là các máy trạm, còn tất cả mọi thứ sẽ được lưu trữ và chạy trên các máy chủ. Mạng Internet (có dây và không dây) sẽ được phổ biến ở khắp nơi (ví dụ như ở Singapore hiện nay đã phủ Internet không dây trên cả nước, ở Việt Nam các trường ĐH lớn cũng phủ Internet không dây trong cả phạm vi trường). Máy vi tính lúc đó sẽ rất rẻ, ai cũng có thể tự trang bị cho mình. Hiện nay dòng máy xách tay EeePC của hãng Asus (hình bên), nhỏ gọn, nặng chưa đầy 1kg, bán tại Việt Nam chỉ có 289USD và vẫn đang tiếp tục hạ giá thành.

     Mạng máy tính toàn cầu (Internet) thực sự đã tạo ra một thế giới mới trong đó có gần như mọi hoạt động của thế giới thực: thương mại điện tử (ecommerce), giáo dục điện tử (elearning), trò chơi trực tuyến (game online), các diễn đàn (forum),…

     Tuy gọi là thế giới ảo, nhưng nó có thể đem lại lợi ích thật cho những người tham gia, thậm chí còn nhiều hơn ở thế giới thực. Ví dụ những cá nhân tham gia thương mại điện tử chỉ cần ngồi nhà, click chuột để mua bán hàng hóa. Họ có thể mua những sản phẩm tốt với giá rẻ, hoặc thu được nhiều lợi nhuận từ việc mua đi bán lại. Trang web www.ebay.com là hệ thống thương mại điện tử lớn nhất hiện nay, với sự tham gia của hàng chục triệu người, lớn hơn bất kỳ một trung tâm thương mại nào trên thế giới thực, và nhiều người đã trở thành triệu phú nhờ buôn bán qua ebay.

     Tương tự, nghe nhạc qua mạng cũng đang hình thành một thị trường rất lớn. Thay vì đến với các chương trình biểu diễn, mua băng đĩa nhạc hay nghe radio, TV,… người dùng có thể vào mạng, truy cập các website âm nhạc để nghe bất cứ bài hát nào mình thích, có thể lựa chọn ca sĩ, nhạc sĩ tùy ý. Những trang web nhạc lớn trên thế giới chứa hàng tỷ bài hát và bản nhạc. Nhiều ca sĩ từ vô danh đã khẳng định được tên tuổi nhờ những bài hát được đưa lên mạng.

     Từ xu hướng trên có thể thấy, lĩnh vực giáo dục sau này chắc chắn sẽ hình thành những thị trường ảo trên mạng Internet. Ở đó học sinh có thể tham gia các hệ thống học trực tuyến mà không phải tốn học phí (hoặc học phí rất thấp) mà kiến thức thu được thậm chí còn nhiều hơn là theo lớp học thật. Một học sinh ở TP HCM có thể thông qua một hệ thống học trực tuyến để theo học một thầy giáo ở tận Hà Nội. Những người đã đi làm cũng vẫn có thể tiếp tục học tập để nâng cao trình độ, v.v…

     Những nhận định trên hoàn toàn có cơ sở khi nhìn vào những thế mạnh to lớn của Internet và nhu cầu học tập trên thực tế. Ai cũng muốn mình được theo học những giáo viên giỏi nhất với chi phí thấp nhất. Mà trên Internet, giáo viên chỉ cần soạn bài giảng e-learning một lần, sau đó hàng triệu học sinh có thể vào học. Dù rằng học sinh có thể chỉ phải trả một chi phí rất thấp nhưng thu nhập cho giáo viên sẽ rất cao. Hãy thử tính nếu mỗi học sinh chỉ trả 100 đồng cho mỗi bài học thì giáo viên có thể thu về vài chục triệu đồng. Không một lớp học thật nào ngoài thị trường có thể đạt hiệu quả được như vậy.

     Chính vì vậy, mặc dù gọi là thị trường giáo dục ảo nhưng học sinh vào đó học sẽ nhận được kiến thức thật, giáo viên vào đó dạy sẽ có thu nhập thật. Với những thế mạnh của Internet, thị trường giáo dục ảo sẽ giúp cho học sinh có thể học với chi phí thấp hơn mà kiến thức thu được nhiều hơn, tốt hơn, còn giáo viên thì dạy nhàn hơn mà thu nhập lại cao hơn.

     Thậm chí ở một tầm cao hơn, giáo viên có thể tự mở các lớp học ảo, ở đó giáo viên có thể dạy học trực tuyến. Học sinh ở khắp mọi nơi có thể ngồi nhà hoặc ngồi ở dịch vụ Internet, mà vẫn có thể tham gia lớp học, vẫn có thể phát biểu ý kiến, trao đổi với thầy cô giáo, trao đổi với các bạn học, mà hiệu quả không kém gì một lớp học thật. Mặt khác lớp học ảo không tốn chi phí xây dựng trường lớp, không tốn chi phí trang bị đồ dùng, thiết bị, phòng thí nghiệm…, không tốn chi phí đi lại của giáo viên, học sinh, mà lại phát huy được tốt nhất những hiệu quả của việc ứng dụng CNTT trong dạy học. Với những ưu việt này, các lớp học trên mạng sẽ là một xu hướng tất yếu trong tương lai. Một giáo viên có thể vừa dạy trên lớp bình thường, thời gian còn lại có thể dạy thêm ở những lớp học ảo vừa để vừa rèn luyện chuyên môn, vừa tăng thu nhập, và cũng vừa là để khẳng định khả năng, trình độ của mình với xã hội.

     Khi đã phát triển đến một mức độ nhất định, các lớp học ảo (được lập bởi các giáo viên) có thể tập hợp với nhau để tạo thành các trường học ảo, để có sự quản lý chung cho mọi vấn đề như: tuyển sinh, tuyển giáo viên, định hướng đào tạo, tiêu chí phát triển và nâng cao thương hiệu của nhà trường trên mạng Internet. Các trường học sẽ phải đăng ký hoạt động và chịu sự quản lý của các Phòng Giáo dục, Sở Giáo dục, thậm chí là Bộ GD&ĐT.

     Một hình thức phát triển nữa của các trường học ảo là hình thành ngay trên cơ sở của các trường học thật. Tức là mỗi trường học hiện nay sẽ thành lập một trường học ảo mang tên mình trên mạng, huy động giáo viên trong chính nhà trường tham gia, thu hút học sinh của trường mình và của địa phương tham gia. Các trường học ảo sẽ chịu sự quản lý trực tiếp của Phòng Giáo dục hoặc Sở GD&ĐT địa phương.

     Cũng như trên thương mại điện tử xuất hiện nhiều doanh nhân thành đạt, hay trên thị trường âm nhạc trực tuyến, nhiều ca sĩ trở nên nổi tiếng, thì trong thị trường giáo dục ảo sẽ hình thành tầng lớp những học sinh giỏi, giáo viên dạy giỏi, các trường học uy tín v.v... Sự đánh giá, xếp hạng trên Internet rất công bằng, khách quan vì Internet là một “thế giới phẳng” và ở đó có sự tham gia của hàng triệu người. Ví dụ một giáo viên ở vùng sâu vùng xa, mặc dù trình độ chuyên môn và sư phạm rất giỏi nhưng do điều kiện khó khăn, mặt bằng chung của học sinh địa phương còn thấp nên bình thường khó có thể khẳng định được tên tuổi. Tuy nhiên Internet sẽ tạo cho họ một môi trường cạnh tranh công bằng để họ có thể vươn lên được bằng chính khả năng của mình.

    Mặc dù hiện nay, mô hình dạy học trên thế giới ảo chưa phải là phổ biến. Tuy nhiên, nhìn vào sự phát triển mạnh mẽ của CNTT&TT, chúng ta thấy rằng mô hình này chắc chắn sẽ thịnh hành trong một tương lai gần. Công nghệ thay đổi nhanh chóng, còn thói quen thì chậm hơn. Chính vì vậy nếu như chúng ta không dần dần thay đổi thói quen từ bây giờ, thì chắc chắn sẽ bị tụt hậu so với sự phát triển chung của thế giới.

(Thạc sĩ Đinh Hải Minh - 8/2008)